 WOONNETVerlichting |
 |
| Verlichting [Armaturen en lampen] [Bediening] Als er geen daglicht meer in een ruimte aanwezig is, wordt de sfeer erin en de beleving ervan alleen door de kunstverlichting bepaald. Verlichting kan een ruimte groter doen lijken of juist kleiner, kan een ruimte een frisse, heldere indruk geven of juist een warme, kan bepaalde kleuren versterken en kan objecten een opvallende plaats en uitstraling geven. 
Ook kan kunstlicht van invloed zijn op het welbevinden, op
emoties en zelfs op de gezondheid. Diverse inzichten hierin
zijn terug te vinden in bijvoorbeeld lichttherapie, alterna-
tieve (licht)kleurentherapie en Feng Shui. Bovendien is
goede verlichting noodzakelijk om veilig de weg in en om
het huis te vinden en om bepaalde werkzaamheden goed en
veilig uit te kunnen voeren.
De aanschaf van mooie armaturen alleen is niet voldoende om van een goede verlichting verzekerd te zijn. Het belangrijkste is om eerst te bepalen wat het doel van de verlichting moet zijn: Moet deze sfeervol zijn en/of decoratief, accenten leggen, vormen versterken of juist vooral voor een goede werkverlichting zorgen of de veiligheid kunnen vergroten. Samen met deze uitgangspunten vormen de gewenste inrichting en de afwerking van het interieur de juiste basis voor de keuze van armaturen en lampen. De middelen om deze te kunnen schakelen en eventueel ook te dimmen zijn bepalend voor de gebruiksmogelijkheden op elk gewenst moment. Doel en functie van de verlichting Om een lichtplan voor een bepaalde ruimte te kunnen maken is het van belang het volgende eerst vast te stellen: - aard en gebruik van de ruimte - indeling van de ruimte en het hierin toegepaste meubilair - kleuren en materiaalgebruik in het interieur Gaat het om een nieuw huis, dan moet uiteraard met alle ruimten en eventueel ook met de directe omgeving van het huis rekening worden gehouden. Hierbij zullen vooral die ruimten die het meest worden gebruikt de meeste aandacht verdienen. Opgemerkt kan worden, dat inmiddels in een gemiddelde Nederlandse woning al zo'n 30 verlichtingsarmaturen worden gebruikt en dit aantal is nog steeds stijgende. Voor het uitwerken van het lichtplan voor een ruimte is van belang om te denken aan: - gewenste sfeer en functie(s) van de verlichting - plaats, soort, aantal en vormgeving van de verlichtingsarmaturen - gebruiksmogelijkheden door schakelen en dimmen al dan niet in combinatie met andere apparatuur - het beschikbare budget voor aanschaf van armaturen, lampen, bedieningsmiddelen en eventuele in de elektrische installatie en/of bouwkundige benodigde aanpassingen - al dan niet zelf bepaalde keuzes maken en verlichting en/of schakelmateriaal aanbrengen Gewenste sfeer en functionaliteit 
De sfeer in een ruimte en de gebruiksmogelijkheden van de
verlichting worden met name beïnvloed door een aantal
eigenschappen van beschikbare lampen, de hoeveelheid licht
die op bepaalde plaat-sen aanwezig is en de richting van
het licht.
Met betrekking tot de eigenschappen van lampen zijn
belangrijk:
Voor een gezellige verlichting is veelal warmwit licht, zoals dat van gloeilampen gewenst. Is in een ruimte veel licht gewenst, dan komt vooral in een wit of lichtgetint interieur de iets wittere lichtkleur van halogeenlampen natuurlijker en frisser over. Dit geldt in nog sterkere mate als de verlichting ook overdag gebruikt wordt in ruimtes, zoals een werkkamer of atelierruimte. Gloeilampen en halogeenlampen zijn, evenals de zon en kaarsen, zogenaamde temperatuurstralers en geven alle kleuren op natuurlijke wijze weer. Andere lamptypen, zoals spaarlampen en tl-lampen kunnen sommige kleuren anders doen lijken. Dit geldt in het algemeen met name voor de goedkope uitvoeringen. De sfeer en beleving van een ruimte worden bepaald door de helderheidsverhoudingen. Deze ontstaan door de verdeling van het licht en de kleur van de vlakken die worden verlicht. * bij een te gelijkmatige verdeling wordt de ruimte al gauw als saai ervaren * aanlichting van lichtgetint plafond en/of wanden doet de ruimte groter lijken, terwijl meer directe verlichting van bepaalde plaatsen in een ruimte een intiemere sfeer geven. Te grote helderheidsverschillen zullen echter vooral op de wat langere duur als onprettig worden ervaren. Vooral bij directe verlichting en aanlichting van objecten ontstaat een zekere schaduwwerking. De mate waarin bepaalt of deze al of niet als driedimensionale vormen worden waargenomen. Bij een diffuse lichtverdeling, zoals bij hoofdzakelijk indirecte verlichting en centraal geplaatste verlichtingsarmaturen die het licht rondom uitstralen zijn vor-men veel vlakker en minder sprekend dan bij een directe, gerichte verlichting. Soort verlichting De keuzemogelijkheden voor de toe te passen verlichtingsarmaturen hangen af van de soort of soorten verlichting die gewenst zijn in een ruimte. Hierbij kan in grote lijnen onderscheid worden gemaakt tot: een basisverlichting, (aanvullende) plaatselijke verlichting, accentverlichting en decoratieve verlichting. Soort verlichtingsarmaturen Uiteraard is het veelal wenselijk dat de armaturen ook wat betreft het uiterlijk een belangrijke rol bij de inrichting van het interieur spelen. Het is dan belangrijk om vast te stellen naar welke vormgeving de voorkeur uitgaat. Moet deze overeenkomen met de stijl van het interieur, bijvoorbeeld klassiek, rustiek, modern, extravagant, Scandinavisch of Italiaans of moeten de armaturen voor zover van toepassing in combinatie met het systeem waarop ze zijn aangebracht een bijzonder (kunst)object op zich vormen. Ook moet rekening worden gehouden met de afmetingen in relatie tot de ruimtematen. Hierbij is ook van belang om welke soorten armaturen het gaat. Immers inbouwarmaturen, plafondarmaturen, spots, armaturen aan pendels, wandarmaturen, staande armaturen, tafelarmaturen, bureauarmaturen, enz. hebben op onderling zeer verschillende wijzen hun plaats en functie in het interieur. Plaatsen Belangrijk om te weten is op welke plaatsen in een ruimte veel en waar weinig licht gewenst is, waar de verlichtingsarmaturen geplaatst en aangesloten kunnen worden en waar ze kunnen worden geschakeld of gedimd. In principe kan dit het beste worden geïnventariseerd met behulp van een tekening waarop de indeling van een ruimte met meubilair op staat aangegeven. Is een tekening van de architect beschikbaar dan kan deze of nog beter een kopie ervan hiervoor worden gebruikt. Het is nog gemakkelijker met een tekening van de installateur, omdat deze hierop in het algemeen ook de plaats van de aansluitpunten voor de verlichting, de wandcontactdozen en de schakelaars aangeeft. Eventueel moet zelf een tekening of een schets worden gemaakt, bij voorkeur op schaal. Dit kan tegenwoordig ook met computerprogramma's worden gedaan, die speciaal zijn bedoeld voor het ontwerpen van interieurs. Deze hebben veelal een bibliotheek met symbolen voor allerlei meu-bels en accessoires, waaronder ook verlichtingsarmaturen en schakelmateriaal. Deze kan eventueel gemakkelijk door de gebruiker zelf worden uitgebreid. Uitbesteden 
Het is goed mogelijk om op basis van het uitgewerkte
lichtplan zelf de gewenste armaturen te kiezen. Passen deze
binnen het budget en zijn hiervoor voldoende aansluitpunten
aanwezig dat kunnen veelal op eenvoudige wijze zelf worden
aangebracht en aangesloten op het elektrische net.
Kan de keuze nog niet zelf worden gemaakt, ook niet met
betrekking tot de gebruiksmogelijkheden ervan, dan is het
zinvol om alle wensen en eisen op papier vast te leggen.
Dit vormt in combinatie met de eerder genoemde
indelingstekening een goede basis voor overleg met
aannemer, architect, interieurarchitect, lichtadviseur
en/of installateur.
|